به گزارش میراث آریا، علیرضا قلی‌نژاد پیربازاری، معاون فناوری اطلاعات و کاربردی‌سازی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در نشست «پیشینه و ساختار ساز عود و بربت (بربط)» که در دومین تریبون کارشناسان میراث‌فرهنگی برگزار شد، با اشاره به نقش سازندگان ساز در ارتقای موسیقی ملی گفت: نوای سازهای ایرانی ضمن دلنشینی و گوشنوازی بدلیل ساختار پیچیده‌ و کنش متقابل با شنوده عملا امکان این را به متمع میدهد که از ورای هنر سازنده و نوازنده صدای معانی بلند زندگی را بشنود.
او اظهار کرد: نوازنده بدون وجود ساز، امکان تولید این کیفیت از صداها و بویژه «صداهای گمشده» را ندارد و در واقع این سازنده است که دستگاه پیچیده تولید الحان را خلق می‌کند.
او با باین این که سازسازی تنها یک مهارت فنی نیست، تصریح کرد: بلکه نوعی تفکر پیچیده و خلاقانه است که امکان بروز ظرفیت‌های معنایی را برای نوازنده فراهم می‌آورد. در بسیاری از موارد، این توانایی در خلق ساز است که امکان شنیده شدن صداهای جدید را به جهان موسیقی می‌دهد.
قلی‌نژاد پیربازاری با اشاره به جایگاه هنرمندان این حوزه گفت: استاد بنام سازنده سازدر ایران اندک اما خوشبختانه هستند و حضور ایشان در صحنه هنر نقش مهمی در تداوم و توسعه موسیقی ملی و هنر سازسازی دارد.
وی همچنین با اشاره به ساز بربت توضیح داد: در سال‌های اخیر تلاش‌هایی برای بازتعریف و بازطراحی این ساز انجام شده تا تمایزهای ساختاری و شنیداری آن نسبت به نمونه‌های غیر ایرانی همچون «عود» روشن‌تر شود و امکان درک دقیق‌تری از تاریخ تحول آن فراهم آید. امیدواریم گروه هنرهای ملی با دعوت از اساتید مسلم این حوزه امکان انتقال تجربه و پژوهش در ارزشهای هنر سازسازی ایرانی را بیش از پیش فراهم اورد.

بربت  (بربط) از کهن‌ترین سازهای زهی در تاریخ موسیقی است

نازنین نوری‌نژاد، پژوهشگر حوزه موسیقی و دارنده نشان درجه دو هنری، در تشریح پیشینه ساز عود و بربت (بربط) گفت: این ساز از کهن‌ترین سازهای زهی است و ریشه‌ی آن به تمدن‌های باستانی بین‌النهرین، از جمله سومر، بابل و آشور بازمی‌گردد.

وی با اشاره به شواهد تاریخی افزود: قدیمی ترین نمونه  موجود از این ساز مربوط به پیکرکی دو هزار ساله از شوش است بیان کرد، در ایران، به‌ویژه از دوره ساسانی، این ساز رواج بسیار داشته  و در منابع و نگاره‌های تاریخی حضور پررنگی دارد.

این پژوهشگر موسیقی با بیان اینکه بربت (بربط) پس از ورود اسلام به کشورهای عربی رفته و به عود تغییر نام داده است .به واژه باربیتوس در یونان اشاره کرده و تاییدی بر قدمت نام بربت داشت. بربت در مسیر تاریخی خود به اروپا نیز راه یافته و با نام «لوت» شناخته شده است، اظهار کرد: به دلیل گستردگی جغرافیایی آن را سازی بین المللی است.

نوری‌نژاد درباره ساختار عود و بربت توضیح داد: این ساز گلابی‌شکل با کاسه بزرگ و دسته کوتاه است و معمولاً دارای ۱۰ تا ۱۳ سیم است. این ساز در طول تاریخ دچار تغییراتی در اندازه و دستان بندی و تعداد سیم  شده است.

در سال های اخیر برای تمایز ساز عود و بربت ازهم، استاد ابراهیم قنبری مهر سازی را با قالبی کوچکتر، به نام بربت طراحی و در دسترس سازندگان قرار داد تا با ساخت آن تفاوت بین عود و بربت بیان شود.

وی نام بربت را برگرفته ازنام  باربد نوازنده معروف دوره ساسانی را محتمل تر از تعریف سابق از بربت (بربط) به معنی سینه مرغابی دانست.

انتهای پیام/